Potloden Over het potlood valt niet zoveel ter zeggen; of het moet al zijn dat het schrijf- en tekengerief weinig met het metaal lood van doen heeft. Dat wil zeggen: niet meer, want eeuwenlang schreef en tekende men wel degelijk met lood. Het metaal laat immers een mooie streep achter op bijna alle denkbare ondergronden en werd in vroeger dagen met name toegepast op papyrus. Kun je ongeveer nagaan hoe lang geleden. Vandaag de dag bestaat de potloodstift uit klei en grafiet, ook wel naar het fijne mineraal porseleinaarde genoemd, die naast zeepsteen ook wordt toegepast in de porseleinfabricage. Maar dat is een heel ander verhaal. Eigenlijk is er sedert de uitvinding in het jaar1830 door de Amerikaan Dixon die het lumineuze idee kreeg om een stift te “verpakken” in hout, weinig aan het potlood veranderd. Het is en blijft een ideaal schrijfgerei. Je kunt voor potloden niet elke willekeurige houtsoort gebruiken. Je hebt er heel fijnnervig hout voor nodig. Het moet zacht zijn, mag geen kwasten of scheuren hebben en moet licht in gewicht zijn. Als een potlood te zwaar is, krijg je immers kramp in je vingers. Zoals gezegd bestaat de stift uit grafiet en klei. De hardheid van een potlood wordt bepaald door de hoeveelheid klei. En aangegeven in negentien verschillende hardteklassen tussen 8B (veel grafiet) en 9H. (veel klei). B staat hierbij voor de zwarting en H voor de hardheid, dus het aandeel klei. Het gemiddelde en meest gebruikt is de kwaliteit HB. Bij de fabricage van potloodstiften wordt er onder hoge druk een brei van grafiet en klei aangemaakt, die vervolgens gedroogd wordt. Daarbij ontstaat een flexibele massa, die vervolgens door kleine openingen wordt geperst, waarbij de stift ontstaat. Die wordt vervolgens op de juiste lengte afgesneden en onder een temperatuur van meer dan 1.000 graden in een soort koker gedroogd. Ondertussen worden in precies op maat afgezaagde plankjes van 185 x 70 x 5 mm sleuven gemaakt, waar de stift zometeen half in komt te liggen. Als de stiften hier eenmaal liggen komt er een tweede eens gelijke plankje bovenop, hetgeen direct goed verlijmd wordt. Na het lijmen worden de potloden losgezaagd, waarna ze hun karakteristieke kantige vorm kunnen krijgen. Als slotbewerking gaan de potloden in een bad, waar ze een laklaag krijgen ter verfraaiing en om vuil buiten de spreekwoordelijke deur te houden. Tenslotte wordt er een puntje aan gemaakt. Met vulpotloden ligt het een ietsje anders; Deze ook wel mechanische potloden genoemde instrumenten zijn doorgaans van kunststof of metaal en hebben een veermechanisme dat doorgaans een zestal “kale” potloodstiften vasthoudt. Er is een reeks van voordelen van vulpotloden boven traditionele potloden te noemen. Zo is de stift die men vasthoudt altijd even lang en krijgt de gebruiker dus niet op den duur te maken met een heel kort schrijfinstrumentje. Bovendien kan –zeker bij de dunnere stiften -zeg 0,5 millimeter- het slijpen achterwege blijven en heeft de gebruiker toch steeds een scherpe punt ter beschikking. Ook de breedte van de potloodstreep wordt wel als voordeel opgevoerd. Anders dan bij een gewoon potlood is de druk die op het instrument wordt uitgeoefend niet van invloed op het eindresultaat. Het zijn ogenschijnlijk kleine voordelen, die echter voor regelmatige gebruikers van groot belang kunnen zijn voor de bezitter. Reparatie van een kennelijk defecte pen kan in de regel zelf ter hand worden genomen. Ofwel de doorgang van de eigenlijke potloodstift is versperd (men dient dit onderdeel wel goed schoon te houden), ofwel de stift is gewoon gebroken en zal als het ware automatisch na enige tijd drukken of draaien door de volgende worden vervangen. Voor meer ingrijpende reparaties moet men gewoon specialistische hulp inroepen, bij voorbeeld van een vakhandelaar. Vandaag de dag zijn er druk en draaisystemen, waarbij het enige verschil eigenlijk zit in de wijze van het uitschuiven van de potloodstift. De naam zegt het al; bij de ene pen moet men op een knopje (bovenaan het instrument) drukken en bij het andere instrument dient aan een knop op dezelfde plaats gedraaid te worden. ©2012 pennenweb.nl